ฌาน 4

1. ปฐมฌาณ มีองค์ 5 คือ วิตก วิจาร ปิติ สุข เอกัคคตา
2. ทุติยฌาน มีองค์ 3 คือ ปิติ สุข เอกัคคตา
3. ตติยฌาน มีองค์ 2 คือิ สุข เอกัคคตา
4. จตุตถฌาณ มีองค์ 3 คือ อุเบกขา เอกัคคตา

ความหมายในแต่ละฌาณคือ

• ปฐมฌาณ คือ สามารถกำจัดกามตัณหา และอกุศลจิตบางชนิด เช่นความกำหนัด พยาบาท เซื่องซึม วิตก กังวล ฟุ้งซ่าน และความสงสัยเสียได้ ทำให้มีปิติ และสุขตลอดจนมีพฤติกรรมทางจิตอย่างอื่นๆ
• ทุติยฌาณ คือ สามารถระงับกิจกรรมทางพุทธิปัญญาไว้ได้ จิตพัฒนาจนถึงขึ้นแน่วแน่เป็นหนึ่งเดียว (เอกัคคตา) กับยังมีปิติและสุขต่อไป
• ตติยฌาณ คือ ความรู้สึกอิ่มเอิบใจ (ปิติ) ซึ่งเป็นเวทนาอย่างหนึ่งได้ดับไปในขณะที่สุข และเอกัคคตายังมีอยู่ต่อไป
• จตุตถฌาน คือ ความรู้สึกทั้งหลายทั้งทีเป็นสุข และเป็นทุกข์ ทั้งที่เป็นปิติ และเศร้าโศก ดับไปทั้งหมด เหลือแต่เอกัคคตา และสติสัมปชัญญะ

ด้วยเหตุนี้ จิตสามารถฝึกหัด ควบคุมและพัฒนาได้ โดยอาศัย สัมมาวายะมะ สัมมาสติ และสัมมนาสมาธิ